Caos calmo

Een tijdje geleden liep ik langs het filmhuis hier in Den Haag en heb er gevraagd of ze wat filmposters voor me hadden waarmee ik mijn gang kon behangen. Die hadden ze dus ik ging met een dikke rol prachtige affiches naar huis. Toen ik ze ophing kwam ik er eentje tegen van een film met de titel Caos calmo…Dat kon geen toeval zijn! Op mijn nachtkastje lag al een tijdje het boek Kalme chaos van Sandro Veronesi. Lui als ik ben heb ik het boek terug gezet in de kast en ben ik met Helen naar de film gegaan…

Caos Calmo opent in hoog tempo: binnen acht minuten heeft filmproducer Pietro Paladini een vrouw van verdrinking gered, zijn echtgenote Lara dood aangetroffen en haar onder grote belangstelling begraven. Aan het einde van die laatste scène gaat de camera omhoog en is de leeglopende begraafplaats vanuit vogelperspectief te zien; typisch zo’n camerabeweging waarmee je als cineast een hoofdstuk afsluit.

‘Twee jaar later’, zou daarna een logische tussentitel zijn – ook door de volgende scènes, waarin Pietro ontspannen aan het werk is en met zijn dochter Claudia keuvelt. Pas wanneer hij Claudia naar school brengt en de ene condoleance na de andere krijgt, besef je dat de begrafenis recent heeft plaatsgevonden. De kalmte waarmee Pietro en Claudia hun leven voortzetten, krijgt dan iets illusoirs en fragiels. Waarom vliegt het meisje haar vader niet huilend in de armen? Waarom hebben ze het nooit over Lara?

Estomago

Er is bepaald geen gebrek aan Braziliaanse films waarin de onderkant van de samenleving wordt verkend. Mede dankzij het visueel vernieuwende en in elk opzicht kleurrijke filmsucces Cidade de Deus (2002) is het dagelijks leven in en rond de favela (de Braziliaanse sloppenwijk) verworden tot veelgebruikt film- en videoclipdecor.

Ook Estõmago speelt zich voornamelijk af in diezelfde regionen; gevangenis, hoerenbuurt en goedkope restaurantjes. Maar de rode draad die regisseur Marcos Jorge kiest in zijn vertelling, voedselbereiding, biedt een meerwaarde die Estõmago onderscheidt van het gangbare filmaanbod uit Brazilië. Kookkunst als middel om te overleven, om te stijgen in de maatschappij, en als substituut, of ruilmiddel, voor seks.

Na een wonderlijk introducerend college over de zegeningen van gorgonzola-kaas, verstrekt door het hoofdpersonage Raimundo Nonato, volgen we diens sociale klimpartij. Allereerst in de grote stad, waar hij arriveert met slechts één koffer en – geheel naar cliché – wat te eten besteld in een grauw eettentje, zonder voldoende geld op zak te hebben om de rekening te kunnen voldoen. De eigenaar Zulmiro (Zeca Cenovicz) biedt hem een simpele keuze: de honkbalknuppel of de afwas.